“ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ,ਬਲਕਿ ਢਾਂਚਾ ਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਲੋੜ – ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ

ਕਬੱਡੀ – ਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਸੰਕਟ ਤੱਕ – ਰਾਹ ਕੀ ਹੈ ?

ਭਾਗ 1 – TEJINDER SINGH AUJLA

ਜਲੰਧਰ ਪੰਜਾਬ ਦੈਨਿਕ ਨਿਊਜ਼  (ਮੁਨੀਸ਼ ਤੋਖੀ ) ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਖਰਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਰੀ (ਕੈਨੇਡਾ) ਨਿਵਾਸੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,“ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਢਾਂਚਾ ਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।”ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਖਰਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਰੀ (ਕੈਨੇਡਾ) ਨਿਵਾਸੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,“ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਢਾਂਚਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।” ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ’ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ 2026 ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ (ਪੰਜਾਬ—ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿੱਥੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਇਸ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ) ਸਾਰੇ ਸਰਕਲ (ਪੰਜਾਬੀ ਸਟਾਈਲ) ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਰੋਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਮਾਂ -ਖੇਡ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਪਰ ਬੇਤਰਤੀਬ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ। 2022 ਵਿੱਚ ਸੰਦੀਪ ਨੰਗਲ ਅੰਬੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਸ ਕੜੀ ਨੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੱਡਾ, ਗੁਰਮੈਲ ਸਿੰਘ ਬਟਾਲਾ, ਧਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੈਨੀ, ਜਗਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੋਨੂ ਨੋਲਟਾ (ਪੰਚਕੂਲਾ), ਤੇਜਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਮਲਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਕਨਵਰ ਦਿਗਵਿਜੈ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਰਾਣਾ ਬਲਾਚੌਰੀਆ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਨਾਮੀ ਰਕਮ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਧੀਆ ਰੇਡਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਪਰਾਂ ਲਈ ਕਾਰਾਂ, ਬੁਲੇਟ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵੀ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਯੋਜਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਈਰਖਾ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਰੋਕ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ। ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਰੋਕਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਬੱਡੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਂਡ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨਜ਼ (FIFKA) ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੁਝਾਏ ਗਏ FIFKA ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮਾਵਲੀ (ਚਾਰਟਰ/ਰੂਲ ਬੁੱਕ) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਦੋਹਾਂ ’ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸਰਕਲ ਸਟਾਈਲ (ਪੰਜਾਬੀ ਸਟਾਈਲ) ਕਬੱਡੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ। ਕਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਧਾਇਕ ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ,“ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਦਿਲ ਹਨ—ਇੱਕ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ (ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਲਈ ਧੜਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਲਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।” ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,“ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦੋ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਬੱਡੀ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਲਈ ਧੜਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਖੇਡਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਲੈ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੱਸੇ।”ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ । ਕਬੱਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੀ ਟੀਮ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸਾਜੋ-ਸਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਮੁਢਲੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ-ਐਥਲੈਟਿਕਸ, ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ—ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਾਕ, ਫੁਰਤੀਲਾ ਅਕਰੋਬੈਟ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕੇ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰਗਾਂ-ਰੇਡਰ ਅਤੇ ਸਟਾਪਰ-ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੀਜਾ ਵਰਗ, ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ—ਆਲਰਾਊਂਡਰ-ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਤੇਜਿੰਦਰ ਔਜਲਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਬੱਡੀ-ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਸਰਕਲ ਸਟਾਈਲ-ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਡ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ (ਅਖੰਡ ਪੰਜਾਬ) ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੇਂਡੂ ਰਿਵਾਇਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਾਨ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। “ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਾਂ -ਖੇਡ” ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਬੱਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਾਜੋ-ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਖੇਡ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਮਤ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਮੁੱਖ ਮਾਪਦੰਡ ਸਨ। ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਕਬੱਡੀ ਇੱਕ ਸਮੂਹਕ ਮੇਲੇ, ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਖੰਡ ਪੰਜਾਬ-ਅੱਜ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ—ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਫ਼ਸਲੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਤੇਜਿੰਦਰ ਔਜਲਾ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਔਪਚਾਰਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਣਲਿਖੇ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਖੇਡ ਸਦਾ ਹੀ ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹੀ। ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਐਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਸਮੁਦਾਇਕ ਹੀਰੋ ਬਣੇ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ, ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਦਰਸ਼ਕ ਭੀੜ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਖਿੱਚੀ। ਖੇਡ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪਰ ਬੇਤਰਤੀਬ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਇਨਾਮੀ ਰਕਮ ਕਈ ਵਾਰ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬੇਹੱਦ ਵਧੀ ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਕਐਂਡ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਬਣ ਗਈ। ਪਰ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਔਜਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੈਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਖੇਡ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਢਾਂਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਜਿੱਥੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਘਠਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈਆਂ, ਉਥੇ ਕਬੱਡੀ ਟੁੱਟੀ-ਬਿੱਟੀ ਰਹੀ। ਘਾਹ-ਫੂਸ ਵਾਂਗ ਉੱਗੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡ ’ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜਤਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਿਹਾ-ਚੋਣਾਂ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਨਿੱਜੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀਆਂ, ਖੇਤਰੀ ਦਬਦਬੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਬੇਕਾਇਦਗੀਆਂ,ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ, ਜੰਗਲ ਰਾਜ,ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ,ਨਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬਦੇਹੀ,ਨਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਨਸ਼ਾ ਮਾਫ਼ੀਆ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ, ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕਤਲ-ਇਹ ਸਭ ਅਣਸੁਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ। ਕਬੱਡੀ ਅੱਜ ਇੱਕ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਡ ਅਥਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ I ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਅਤੇ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਘਾਟ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਖੇਡ ਕਿਵੇਂ ਹੋਰ ਸਥਾਪਿਤ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਪਤਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਖੁਦ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਗੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਗੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਲਾਤ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜਨਤਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੁਣ ਅਟੱਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੇਡ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਣਾ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋੜ ਹੈ। ਡੂੰਘੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀ ਇਸ ਖੇਡ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਤੱਬ ਹੈ। ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,ਐਸੇ ਰਾਜਨੇਤਾ-ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸੰਰਕਸ਼ਕ, ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਣ। ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਖੇਡ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਢੁੱਕਵੇਂ ਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ, ਕਬੱਡੀ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਨਮਾਨਤ ਖੇਡ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਬੱਡੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੇਡ ਬੇਤਰਤੀਬ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਵਿਆਪਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਅਪਰਾਧੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ, ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਡੋਪਿੰਗ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਕਬੱਡੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਰਧ-ਅਨਾਰਕੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਫਿਸਲ ਗਈ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਦੇ ਵਿਚਾਰਕਾਂ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੇਡ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਈ, ਸੁਚੱਜੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ, ਸਮੇਂ-ਬੱਧ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਹੈ I ਇੱਕ ਦਸ ਸਾਲਾ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾ – ਜੋ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਢਾਂਚਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਔਜਲਾ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਮਾਂ -ਖੇਡ ਨੂੰ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਖੇਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਈ

ਭਾਗ – 2

ਤੇਜਿੰਦਰ ਔਜਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਨਿੱਜੀ ਫੰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ।ਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਜਾਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ 2026 ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਵੀ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨਾ ਹੋਵੇ? ਉੱਪਰੋਂ ਵੇਖਣ ’ਚ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇਸ “ਮਾਂ ਖੇਡ” ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮ-ਮੰਥਨ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਖੇਡ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਗਠਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉਭਰੇਗੀ।ਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਅਤੇ ਫਾਲੋਇੰਗ ਦੇ ਚਲਦੇ ਇਸਨੂੰ NBA, NFL ਅਤੇ IPL ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ “ਫੀਨਿਕਸ” ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।” ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ? “ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਖੇਡ ਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਹਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਮੰਥਨ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਸਖਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਪਣਾਈ ਜਾਵੇ,”ਸਰੀ (ਕੈਨੇਡਾ) ਦੇ ਖੇਡ-ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ “ਮਾਂ ਖੇਡ” ਨੂੰ ਖ਼ਤਮੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਲ ਕੱਟਣ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਜਰਮਨੀ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (SGPC) ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਲੀ ਐਸੀ ਟੀਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਸਿੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਹਨ।ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਕਬੱਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।ਭਾਵੇਂ ਕਬੱਡੀ ਸਾਲ ਭਰ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮੀ ਰਕਮ ਵਾਲੇ ਕਈ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ FIFKA ਨੇ 2026 ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, FIFKA (ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਬੱਡੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਂਡ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨਜ਼), ਜੋ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਬਣੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਕਲ-ਸਟਾਈਲ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘੋਸ਼ਿਤ ਸੰਸਥਾ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਾਜਬ ਮਾਨਤਾ ਬਹੁਤ ਸੀਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਾਰ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਨਿਯਮ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, FIFKA ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੰਡ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰਾਤਫ਼ਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਛੂਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਰੂਪ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ “ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਟਾਈਲ” ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਚੋਰਸ ਮੈਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਸੰਦ “ਸਰਕਲ ਸਟਾਈਲ” ਜਾਂ “ਇੰਡੀਅਨ ਸਟਾਈਲ” ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਮੈਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੌੜ, ਕੁਸ਼ਤੀ, ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਜੂਡੋ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਲਗਭਗ 4000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਇਹ ਟੀਮ ਖੇਡ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਦੇਸੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ) ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੋਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੱਬਡੀ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਿ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ “ਸਰਕਲ ਸਟਾਈਲ” ਨੂੰ ਇਸ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੌਂਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਫਰ ਤਹਿ ਕਾਰਨ ਹੈ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੱਬਡੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਨੇ 2006 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕੋਚ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਫੌਜ ਵੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਡ ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਅਖੰਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਲਈ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਲੜੇ, ਤਾਂ ਕਬੱਡੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ 1936 ਦੇ ਬਰਲਿਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,1938 ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ, ਪਰ 1990 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਮਿਲਿਆ। 1982 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਕਬੱਡੀ (ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਟਾਈਲ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਸਰਕਲ ਸਟਾਈਲ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ,1973 ਵਿੱਚ ਅਮੈਚਰ ਕਬੱਡੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਬਣੀ, ਜਿਸਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਟਾਈਲ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਬੱਡੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਬਣੀ,90 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦੇ ਚਲਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੱਬਡੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਚੈਨਲ 4 ਨੇ ਖੇਡ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ’ਤੇ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀਆਂ ਵੀ ਦਿਖਾਈਆਂ। ਕਿੱਸੇ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਜੇ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ “ਸਰਕਲ ਸਟਾਈਲ” ਕੱਬਡੀ ਤੇ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ 2009 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨਾਮੀ ਰਕਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ !

ਪਹਿਲੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ 12 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਵੇਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਬੱਲ ਗੋਸਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਮਿਲਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ “ਮਾਂ ਖੇਡ” ’ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਸੀ।ਆਪਣੇ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਤੇਜਿੰਦਰ ਔਜਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬੱਡੀ ਕੋਲ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਫੰਡਿੰਗ ਹੈ, ਪਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਖੇਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ, ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਸੁਧਾਰ ਯੋਜਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਬੱਧ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਉਹ “ਇੱਕ ਦੇਸ਼, ਇੱਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਪੁਸਤਕ” ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਜ਼ਤ ਲਈ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇ।ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇ—ਜਿਵੇਂ ਕਬੱਡੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫਰਜ਼ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੋਵੇਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਤਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਹੋਵੇ ! ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਸੰਮੇਲਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਆਯੋਜਕ, ਪ੍ਰਮੋਟਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਖਿਡਾਰੀ, ਕੋਚ ਅਤੇ ਰੈਫ਼ਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ “ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਏਕਤਾ ਚਾਰਟਰ” ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ। ਨਿਯੰਤਰਣ ਯਾਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਿਮਤੀ।ਖੇਡ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕ-ਮਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ, ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਪ, ਨਿਯਮ, ਸਮਾਂ-ਅਵਧੀ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਵੀਡੀਓ ਰਿਵਿਊ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਰਗੇ ਸੁਧਾਰ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਜੇ ਇੱਕ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਸਥਾਇਤ ਖੇਡ ਜਰੂਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।